knipselkrant over
klimaat(verandering) en migratie.
Hieronder zijn passages uit vooral Nederlandse kranten, tijdschriften en boeken opgenomen. De cursivering is van LiSER. De complete artikelen kunnen bij LiSER worden opgevraagd.
2000, 1999, 1998, 1997, 1996, 1995, 1994, 1993, 1992, 1991,
1948.
Bijgewerkt tot 11-04-2004
Gevolgen van
klimaatverandering
Door klimaatverandering ontstane hongersnoden zouden in het jaar 2060
alleen al in Afrika tot 50 miljoen milieuvluchtelingen kunnen leiden. Op
mondiale schaal gezien zijn zeespiegelstijging en verstoringen in de landbouw
niet de enige oorzaak van migratie. In het jaar 2015 zouden wereldwijd drie
miljard mensen last kunnen hebben van ernstige waterproblemen en dit kan
massale migratie aanmoedigen. Ontbossing, bodemerosie en verwoestijning kunnen
eveneens tot grote migratiestromen leiden.
(Box 3.23 Gevolgen van klimaatverandering, Africa
Environment Outlook, UNEP en anderen, 2002)
Stopzetting landdegradatie sleutel tot lotsverbetering
van één miljard mensen.
De wereldbank roept zowel arme als rijke landen op om meer werk te maken van de strijd tegen de landdegradatie/ verwoestijning. Deze oproep werd gedaan tijdens de VN-top over verwoestijning te Cuba. Volgens schattingen van de Verenigde Naties bedreigen droogte en verwoestijning de leefmilieu’s van meer dan een miljard mensen in meer dan 110 landen. De armsten in die 110 landen lopen het meeste gevaar. Verwoestijning raakt direct 250 miljoen bewoners en eenderde van het landoppervlak
(World Bank
Weekly Web Update , sept 8,
2003)
Australië moet beloven Tuvaluanen op te nemen.
Australië zou moeten beloven de tienduizend inwoners van Tuvalu op te
nemen als de eilandstaat ophoudt te bestaan als gevolg van de stijging van de
zeespiegel. Dit heeft het hoofd van de Protestantse Kerk van Tuvalu zondag
verklaard op de Australische radio. Australië is het grootste en rijkste land
in de regio. Het hoogste punt van Tuvalu ligt maar 4,5 meter boven de Stille
Oceaan. Het eilandenrijk is slechts 26 vierkante kilometer groot (ANP)
(Volkskrant 21 juli 2003)
In spookdorp Revilla leven alleen nog schapen
Het Spaanse
platteland ontvolkt. De laatste vijftig jaar zijn
vijftienhonderd dorpen letterlijk uitgestorven geraakt. Javier vertelt het al klassieke verhaal van de leegloop van
het Spaanse platteland. De grond is droog
en levert niet voldoende op, zodat de eerste boeren het voor gezien houden.
Dan verdwijnt de dokter, gevolgd door de vearts. De
enige winkel moet sluiten, net als het café.
(Volkskrant .. juli 2003)
Floods in
Floods in Sante Fe the largest environmental
catastrophe in the history of Argentina
The disaster began last
Tuesday 29th April [2003]. “Although help is coming for the
evacuation centers where more than 40.000 affected
people are provided shelter, there are more than 150.000 self-evacuees
suffering all kind of hardships. They are staying at
medium class homes but they don’t have clothes or food”. Taking into account
nearby villages the environmental
refugees total more than 200.000; it is said that there are 2 death people,
but certainly there are many more, from 50-100, warned Friends of the Earth
Argentina. Many affected had lost their houses, and almost all their
belongings, their livelihood and jobs.
“It is not a natural
disaster. In order to be a tragedy an extraordinary rainfall is not enough. It
is necessary exhausted soils because f monocultures like soya,
unwise deforestation throughout the whole basin, misconstructed
roads, lack of scientific information regarding adaptation to Climate Change
and, above all, ineffective governing.
(Friends of the Earth, 6 May
2003). More information: www.foei.org/media/2003/0506.html#top
Inwoners Delhi vechten om elke druppel water
Meren en rivieren die de Indiase hoofdstad van drinkwater voorzagen, zijn droog komen te staan door de magere moessonregens van dit jaar. Buurlanden hebben de levering van water gestaakt. Ze hebben het zelf nodig. Het hamsteren is begonnen. In sommige delen van het platteland van Gujarat is de nood zo hoog dat mensen hun huizen verlaten. Het dorp Nani Katchi telde vijfduizend inwoners- drieduizend zijn er vertrokken. Andere dorpen in de regio zijn ook half leeg. ‘We hebben geen drinkwater meer’.
(Volkskrant 09-05-2003)
Indiaas rivierplan stuit op verzet
De regering van India wil het grootste waternetwerk ter
wereld bouwen. Doel: 35 miljoen hectare kurkdroge grond vruchtbaar maken. Maar
de kritiek groeit, ondanks steun van alle politieke partijen. het gaat om de verbinding van veertien zijrivieren van de Ganges en de Brahmaputra in de Himalaya met rivieren in het zuiden. Hiervoor zullen
driehonderd reservoirs en ruim duizend kilometer kanaal worden gegraven. Door
het project komen achtduizend vierkante kilometer onder water te staan,
waardoor drie miljoen mensen dakloos worden.
(Internationale samenwerking, april 2003, pag
11) / (New Scientist 1 March 2003, pag 4-5)
VN: drinkwater steeds schaarser
In 2050, als naar verwachting 9,3 miljard mensen de aarde bevolken, zijn slechts 2,3 miljard mensen zeker van voldoende drinkwater. Tussen de twee en zeven miljard mensen, verdeeld over zestig landen, zien zich dan geconfronteerd met watertekorten.
(Volkskrant 06-03-2003)
Bewaking mensenrechten van migranten
Ter gelegenheid van de Derde Internationale Migranten Dag op 18 december 2002 heeft de Speciale VN-Rapporteur voor de Mensenrechten verklaard dat er momenteel 175 miljoen mensen leven buiten hun land van herkomst. Omdat de mondiale migratiestromen toenemen, dient er ook een systeem te komen ter bewaking van de mensenrechten van migranten.
(UNHCHR, 18-12-2002)
Milieuverwoesting leidt tot tientallen miljoenen vluchtelingen.
Klimaatverandering versterkt die trend.
De internationale politiek lijkt de milieuvluchtelingen te negeren. Onverstandig, want een mondiale crisis dreigt. Het illustreert de noodzaak van duurzame ontwikkeling.”
“Voor het laatst kijkt Marat Fomenko naar het sombere landschap. Het ligt bezaaid met oude machineonderdelen en verroeste rompen van schepen, die niet langer worden gebruikt. Aan de overkant van de vlakte bevindt zich de eens zo beroemde Kazachstaanse haven Aralsk. Even verderop ligt een grote opgedroogde zandkuil vol afval. Vijfentwintig jaar geleden kon Marat vanuit zijn huis zien hoe de oevers van het Aralmeer zich begonnen terug te trekken. De voormalige visser gebaart zijn naar zijn vrouw Malika en hun kinderen. Hun koffers zijn gepakt. Eindelijk is de tijd gekomen om te ontsnappen”
(ODE, oktober 2002 pag 52,53)
Nieuwe stroom vluchtelingen
Rahman (gelieerd aan het internationale Climate Action Network) voorspelt de komende eeuw een nieuwe stroom vluchtelingen naar de westerse landen. “De komst van een groot aantal milieuvluchtelingen zal het Westen wellicht de ernst van het probleem doen inzien.”
(ODE oktober 2002 pagina 52,53)
Some Flood Facts for England Wales
5 million
people in
(Environment
Agency Press Release,
Hoog water bedreigt 10 miljoen Chinezen
China heeft woensdag de noodtoestand uitgeroepen in de
provincie Hunan, omdat overstroming dreigt van het Dongtingmeer. Rond het meer wonen tien miljoen mensen.
Aan de oever van het meer ligt de stad Yueying, met 600
duizend inwoners de grootste stad van de regio. Er is nog niet tot
evacuatie overgegaan.
(Volkskrant 22-08-2002)
Indiase deelstaat
In de Indiase deelstaat Madhya Pradesh zijn zeker tien mensen gedood na een damdoorbraak. Tienduizend mensen werden uit de plaats Katangi geëvacueerd nadat scheuren waren gezien in de 125 jaar oude dam. De Indiase deelstaat had minder dan een week geleden nog te lijden onder de ernstigste droogte in vijftien jaar.
(Volkskrant 22-08-2002)
Rode Kruis wereldwijd in actie vanwege overstromingen
-Zeer zware moessonregens veroorzaken overstromingen in Bangladesh. Het Rode kruis van Bangladesh zorgt voor voedsel, dekens, medicijnen en medische zorg voor 150.000 ontheemden.
-Bijna 20 miljoen mensen lijden onder overstromingen in de staten Bihar and Assam. 235 mensen zijn omgekomen en ongeveer 13.000 dorpen in 41 districten zijn overspoeld.
-In Nepal vallen zware
moessonregens. Landverschuivingen hebben al 422 slachtoffers gemaakt. Meer
dan 250.000 mensen worden getroffen.
-Zware regenval veroorzaakt ook in Soedan overstromingen. De staten West Kordufan, White Nile, Gazira and Khartoum zijn erdoor getroffen. Ongeveer 100.000 mensen hebben onder de overstromingen te lijden. De meeste van hen waren al vluchtelingen door eerdere conflicten en droogten.
(Het Nederlandse Rode Kruis, Nieuws, 19-08-2002)
VN: overstromingen nopen tot milieuafspraken
De verwoestende overstromingen in Europa en daarbuiten maken duidelijk dat er nadere afspraken nodig zijn over milieubescherming. Dat heeft Kofi Annan, baas van de verenigde Naties, vrijdag gezegd.
(Volkskrant 17-08-2002)
Tienduizenden Duitsers geëvacueerd
De overstromingen in het zuidoosten van Duitsland nemen steeds ernstiger vormen aan. In Dresden zijn vrijdag 33 duizend mensen geëvacueerd. De overstromingen zijn volgens historici de ernstigste in vijfhonderd jaar. Stroomafwaarts worden op grote schaal bewoners van door vloedgolven bedreigde gebieden geëvacueerd. Uit de stad Bitterfeld zijn 16.000 inwoners vertrokken. Ook Tsjechië strijd nog tegen het wassende water. Een aantal dorpen ten noorden van Praag is bijna helemaal verwoest. Ook Hongarije en Slowakije bereiden zich voor op overstromingen.
(Volkskrant 17-08-2002)
Praag baldadig onder watervloed
Rond 19.00 uur meldt het televisienieuws dat het hoogste waterniveau pas rond middernacht wordt verwacht. Mala Strana is dan al volledig overstroomd en grote delen van Tsjechië en historische steden als Cesky Krumlov staan onder water. Tweehonderdduizend mensen zijn dan al geëvacueerd.
(Volkskrant 14-08-2002)
Amendement in Europees Parlement
Verzoekt de [Europese] Commissie de redenen van vervolging van vluchtelingen diepgaand te onderzoeken, en naast de klassieke gronden zoals vervolging om politieke redenen of burgeroorlogen daarbij in zonderheid in te gaan op:
- de vervolging van vluchtelingen door niet-gouvernementele organisaties,
- de vervolging van vrouwen in bepaalde staten en regio’s, en de wetgeving en de sociale positie van deze vrouwen in deze staten,
- de vervolging van minderheden
-
de situatie van
milieuvluchtelingen
(Amendement 24 op ontwerpverslag (2001) “Naar een gemeenschappelijke asielprocedure en een in de gehele Unie geldige uniforme status voor personen aan wie asiel wordt verleend”, ingediend door Alima Boumediene-Thiery, Patsy Sörensen, Kathalijne Maria Buitenweg, Jean Lambert)
Kenia stilt landhonger, maar oogst droogte
Nog slechts twee procent van het Keniaanse landoppervlak is bebost. Daarvan wil de regering nu nog eens een tiende afhalen. Volgens milieudeskundigen moet tien procent van het land onder bomen liggen om voldoende regenval te garanderen voor de groeiende bevolking, landbouw en industrie. Blijven we onze weinige bossen kappen dan exporteert Kenia straks alleen nog ecologische vluchtelingen.
(Trouw, 3 mei 2001)
Honderdduizend doden in Bangladesh of India maakt in het Westen niets los.
Maar lopen er in Engeland een paar huizen onder, dan vraagt men zich ineens af wat er aan de hand is.”
(NCDO, jrg8, nr 10., 23-11-2000)
Prijs rivierdammen is vaak te hoog
De bouw van de dammen heeft volgens de commissie (door de Wereldbank aangestelde mondiale commissie voor dammen) 40 tot 50 miljoen mensen uit hun leefomgeving verdreven, en geleid tot onherstelbare schade aan ecologische systemen.
(Volkskrant, 17-11-2000)
Verdreven door droogte
Mexicaanse boeren lopen over hun door droogte geteisterde land. Meer dan zestig procent van de landerijen zijn sterk achteruitgegaan, maar de regio Oaxaca in het zuidwesten is er het ergst aan toe. Veel boeren verlaten de streek en reizen af naar de Verenigde Staten om daar hun geluk te beproeven.
(Metro, 14-06-2000)
Hulp voor Tuvalu in het geval van nood
Als het eilandenrijk Tuvalu definitief onder de zeespiegel dreigt te verdwijnen, staan Nieuw Zeeland en Australië klaar om de bevolking te redden. Dat zei de Nieuw Zeelandse minister van Buitenlandse Zaken Goff gisteren. Tuvalu, een reeks koraalatollen in het Zuidelijke deel van de Stille Oceaan, heeft Nieuw Zeeland gevraagd 3000 burgers asiel te verlenen. Als het onbewoonbaar wordt, krijgt een deel van de bewoners een werkvergunning. Volgens Goff is Tuvalu nog ver van een crisis verwijderd.
(Metro, 21 juni 2000)
Verdreven door een stuwdam
Damvluchtelingen zijn vergeten slachtoffers, terwijl deze groep het aantal oorlogsvluchtelingen viermaal overstijgt. Wereldwijd hebben circa 80 miljoen mensen hun woonplek moeten verlaten om plaats te maken voor de aanleg van een dam of gevolgen die hieruit voortvloeien.
(Metro, 05-06-2000)
Jemen: pompen of verdrogen
Zestigduizend zoetwaterbronnen raken dor inefficiënt gebruik in rap tempo uitgeput
Nederland hoopt met investeringen in irrigatieprojecten, alternatieve winning, waterzuivering en voorlichtingsprogramma’s een bijdrage te leveren aan het afwenden van een grootschalige watercrisis. Als er niets gebeurt, staat het land binnen tien jaar droog. De korte regenperiode is dan onvoldoende om in de waterbehoefte van de zeventien miljoen koppen tellende bevolking te voorzien.
(Metro, 10-3-2000)
Madagaskar 600.000 mensen op de vlucht voor cycloon Gloria
(Metro, 08-03-2000)
Mozambique: 1 miljoen mensen verjaagd door het water
(Trouw, 02-03-2000)
25
miljoen vluchtelingen door milieuproblemen
Voor het eerst in de geschiedenis zijn er meer mensen op de
vlucht vanwege problemen met het milieu of water dan vanwege een oorlog. In
het afgelopen jaar zagen 25 miljoen ‘milieuvluchtelingen’ zich gedwongen huis
en haard te verlaten.
(Trouw, 30 november 1999)
Haiti
In Haiti is de helft van het landbouwareaal al verloren gegaan, wat 1,3 miljoen milieuvluchtelingen heeft voortgebracht.
(25 de janeiro de 1999, PUBLICAÇÕES TÉCNICAS, ARTIGO 4 : EROSÃO
SOLAR – RISCOS A CONSIDERAR PARA A AGRICULTURA NOS TRÓPICOS, Cicero Bley)
Vieze
rivieren jagen miljoenen mensen weg.
Steeds meer mensen
ontvluchten hun woongebieden aan ’s werelds rivieren omdat ze te vervuild zijn
of zelfs dreigen op te drogen.
De water- en milieuproblemen op aarde zijn zo acuut dat in het afgelopen jaar zeker 25 miljoen mensen hun heil elders moesten zoeken, voor het eerst meer dan het aantal mensen (21 miljoen) dat voor oorlogen op de vlucht sloeg, zo meldt de Wereldwatercommissie voor de 21ste eeuw”
(rapport Wereldwatercommissie voor de 21ste eeuw, 1999)
Nieuw fenomeen: de milieuvluchteling
Ontwrichting van het milieu wordt mogelijk de belangrijkste oorzaak voor volksverhuizingen in het derde millennium
Aantallen slachtoffers beginnen die van politieke vluchtelingen te overschrijden. Dit voorspelt Shin-wa Leen een gerenommeerd onderzoeker aan de Universiteit van Harvard.
Een aantal aspecten maken een definiëring van het woord ‘milieuvluchteling’ tot een uitdaging. Om te beginnen is er een onderscheid tussen een milieumigrant en een milieuvluchteling. Migranten reageren immers op push- en pullfactoren. Migratie kan onderdeel zijn van een oplossing. Het gaat dan niet zozeer om levensbedreigende situaties. Daartegenover staan de milieuvluchtelingen, die geen andere keus hebben dan de levensbedreigende verandering van hun omgeving te ontvluchten. Zonder een onderscheid tussen deze twee is het moeilijk vast te stellen wat men kan en mag verwachten aan hulp en bescherming van de betrokken regeringen.
(Wordt Vervolgd nr.3 maart 1996)
Environmental destruction taking economic toll
The
ecological symptoms of unsustainability include
shrinking forests, thinning soils, falling aquifers, collapsing fisheries, and
expanding deserts. The economic symptoms include economic decline, falling
incomes, rising unemployment, scarcity, and a loss of investor confidence. The
social and political symptoms include hunger, malnutrition, and, in extreme
cases, mass starvation; environmental refugees; conflicts along ethnic,
tribal, and religious lines; and riots and insurgencies
(Environmental
Release, State of the World 1995)
Verandering van klimaat vergroot problemen Afrika
De combinatie van meer honger, zich uitbreidende woestijnen en overspoelde kusten zal volgens Professor Richard Odingo uit Kenia leiden tot hogere aantallen milieuvluchtelingen. “Vorig jaar hebben we daar en ruwe schatting over gemaakt. Wij denken dat binnen vijftien jaar minstens twintig miljoen vluchtelingen uit Noord-Afrika zullen oversteken naar Europa. Binnen Afrika zal het aantal vluchtelingen ook toenemen.
Volkskrant, 14-12-1995)
Fulbe-samenleving in Mali raakt ontwricht
meer aandacht voor ‘eco-vluchtelingen’
broodnodig.
Twee onderzoekers zagen bij de Fulbe (Peul, Fulani) een
samenleving in ontbinding, die worstelt met misoogsten, migratie en
haar eigen identiteit. Beide promovendi willen binnenkort weer naar Mali afreizen voor een vervolgonderzoek naar ‘ecologische
vluchtelingen’. De Bruijn: “We bezochten tijdens
ons verblijf een weggetrokken groep die we kenden uit een eerder onderzoek in
1987. Allen waren sterk vermagerd en apathisch. Het was verschrikkelijk
deprimerend, we hielden het nauwelijks een half uur uit.” Deze onthechting en
armoede is een blinde vlek in de pers en literatuur,
meent De Bruijn. Journalisten en onderzoekers zouden
niet alleen oog moeten hebben voor oorlogs, maar ook
voor eco-vluchtelingen.
(Wageningen International Studies, Paper 23, July 6, 1995)
Kreten en kosten van en asielbeleid
Een groeiend deel van de migratiestromen wordt veroorzaakt door ecologische problemen. Volgens het Wereldbevolkingsrapport 1993 leven nu al een half miljard mensen in ‘kritische zones’, die de huidige bevolkingsaantallen al niet kunnen dragen, laat staan de toekomstige.
(Onze Wereld, juli/augustus 1994)
Alleen tijdens menstruatie krijgen vrouwen genoeg te eten
Het harde leven in
de Hoge Himalaya.
Gelegen in de Hoge Himalaya bestrijkt het district Humla een ruig berggebied van hoge pieken en zeer steile hellingen. Bouwland is er beperkt voorradig en zeer kwetsbaar. In hun pogingen het grillige bergland stukken bouwland af te dwingen, verstoren zij echter de delicate balans van de ecosystemen in de Hoge Himalaya. Gevolg: op grote schaal aardverschuivingen en ontbossing, die op hun beurt weer akkers van de boeren bedreigen. Iedere oogst is meegenomen, maar uitzicht op een volgende is in handen van de goden. In Humla heerst vijf maanden per jaar tekort aan voedsel. Leven betekent er aanpassen. Aanpassen aan de zware condities die het bergland oplegt, aan de honger, koude en ziekte. Leven in Humla is met recht een ‘survival of the fittest’, te noemen. Van de vijftien baby’s die gemiddeld in een gezin worden geboren, overleeft slechts de helft. Vrijwel al het geschoolde kader [in Nepal] zoekt een baan in de hoofdstad Kathmandu.
(Internationale Samenwerking, februari 1994, pagina 34-36)
Watertekort bedreigend
Volgens het laatste jaarrapport van de FAO (de landbouw- en voedselorganisatie van de VN) zijn ongeveer 2,4 miljard mensen voor hun inkomen afhankelijk van irrigatie. In de komende dertig jaar moet tachtig procent van het extra voedsel dat nodig is om de groeiende wereldbevolking te voeden, geleverd worden door geïrrigeerde landbouw. Ongeveer 60% van het voor irrigatie gebruikte water wordt verspild, schat de FAO. In de meeste gevallen zakt dit overtollige water weg of verdampt, waardoor de bodem verzilt. Bijna een kwart van de geïrrigeerde oppervlakte in ontwikkelingslanden heeft te leiden onder verzilting.
(Volkskrant, 03-02-1994)
The Great Flood of ‘93
There’s no
intent on the part of the Corps of Engineers to line the Mississipi
with concrete, ‘he said. “But do we want to relocate St.Louis
and
(National geographic, January 1994, page 73)
‘Redden
wat er te redden valt op Yacyretá’
In de rivier de Parana op de grens van Paraguay en Argentinië verrijst een enorme stuwdam. Het hart van het bouwwerk, de energiecentrale, staat op het eiland Yacyretá. Het stuwmeer beslaat 1650 vierkante kilometer en wordt tegengehouden door een 67 kilometer lange dam. De Parana is na de Amazone Zuid-Amerika’s grootste rivier. Het gebied is spaarzaam bewoond. De meeste M’bya-Guarani indianen zijn al naar andere oorden gedeporteerd. Begin juni [1993] begon het stuwmeer zich te vullen. Als het helemaal vol is, zullen de historische stadscentra van Encarnacion en Posadas onder water staan, waardoor 42.000 tot 50.000 mensen dakloos raken.
Een gedetailleerde lijst met kritiekpunten aan het adres van de EBY en de wereldbank volgt. Er zou niet genoeg onderzoek zijn gedaan naar de gevolgen voor het milieu; de herhuisvesting en economische compensatie voor de vijftigduizend mensen die van hun woongebied worden verdreven is niet adequaat geregeld; de betrokken milieu- en bewonersorganisaties zijn nauwelijks en veel te laat bij het proces betrokken; een aantal interne richtlijnen van de wereldbank zou niet worden nageleefd.
(Internationale Samenwerking, september 1993 pagina 33-34
Nieuwe watersnood treft midden-westen VS
Grote overstromingen brengt in VS alleen bij direct betrokkenen discussie over waterbeheersing op gang
Duizenden bewoners van dorpen en steden aan de Mississippi en de Missouri zijn maandag uit hun huizen verdreven door nieuwe overstromingen en de dreiging van gasexplosies, Maar volgens de weerkundigen zou het einde van de bijna twee maanden durende ellende in het Amerikaanse midden-Westen in zicht zijn. De meeste overstromingen ten zuiden van St.Louis werden veroorzaakt door de dijkverhogingen in en ten noorden van deze stad. Ook de versterkte dijken en watermuren in St.Louis hielden stand, waardoor de dijken in dorpen als het historische St. Geneviève doorbraken.
(Volkskrant 03-08-1993)
VN keert zich tegen gedwongen verhuizingen
De Mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties heeft half maart een resolutie aangenomen waarin gedwongen verhuizingen (evictions) worden veroordeeld als een ‘grof en stelselmatig patroon van schendingen van de mensenrechten’. Regeringen worden opgeroepen ‘maatregelen te treffen om deze praktijk uit te bannen’ en reeds verdreven groepen ‘onmiddellijk hun land terug te geven’.
Gedwongen verhuizingen zijn een vaak voorkomend bijverschijnsel van vooral grootschalige ontwikkelingsprojecten. Dammen zijn beruchte voorbeelden, maar ook voor plantages, dagbouwmijnen en zelfs natuurparken moeten soms duizenden mensen wijken. Het Indonesische transmigratieprogramma en de vroegere Tanzaniaanse dorpsvorming in het kader van de Ujamaa-politiek hebben hetzelfde effect (gehad).
(Onze Wereld, april 1993, pagina 26)
Het verdronken land van de Nubiërs
In 1902 bouwden de Britten in het zuiden van Egypte, bij Aswan, een eerste stuwdam, die de waterstroom van de Nijl enigszins controleerde. Maar al in de jaren veertig werd duidelijk dat een grotere dam noodzakelijk was. Uiteindelijk werd, met Russisch geld, in 1959 begonnen aan de bouw van de Sadd El Ali ofte wel de Hoge Dam. Met een lengte van ruim vijfhonderd kilometer lag het voor bijna éénderde in Soedan. Er woonden zo’n negentigduizend Egyptische fellahin en [een onbekend aantal] Soedanese nomaden op wat de bodem van het Nassermeer zou worden, en er bevonden zich daar enkele van de beroemdste tempels uit de faraotijd. De Egyptische boeren moesten gedwongen verhuizen naar karakterloze nieuwbouwdorpen in de vallei van Kom Ombo, terwijl de Soedanese nomaden zich nabij het veel zuidelijker gelegen Khasm el Girba vestigden.
(Volkskrant, 13-02-1993)
“Eerst kijken hoe het met de mensen zit, dan pas beton storten” -2
>Zo’n 11 miljoen Indiërs hebben de afgelopen decennia moeten verhuizen om plaats te maken voor waterwerken.
(Internationale Samenwerking, december 1992, pagina 30)
“Eerst kijken hoe het met de mensen zit, dan pas beton storten” -1
>Door de bouw van de Sardar Sarovar (Narmada) dam in India zal 37.000 hectare land onder water komen te staan. Daarop wonen nu zo’n 100.000 mensen, van wie velen in stamverband leven. Volgens de normen van de overheid zijn de meesten van hen officieel landloos, dus ook zonder aanspraak op compensatie in de vorm van een grond elders. Ook in het gebied waar het brede kanaal met zijn vele vertakkingen is gepland wordt zo’n 80.000 hectare grond opgeofferd en moeten nog eens 140.000 mensen wijken voor het water. Voorts bleken de gevolgen voor het milieu – de visserij, de bossen, de wildstand en de volksgezondheid- niet goed in kaart gebracht.
(Internationale Samenwerking, december 1992, pagina 30)
Hoe verkeerde ontwikkeling een rijk gebied ziek maakte
Centraalaziatische GOS-staten krijgen rekening van Sovjetbeleid gepresenteerd.
De gigantische milieu- en gezondheidsproblemen van de Sovjet-Unie, die na president Gorbatchovs glasnost en na de ontmanteling van het rijk geleidelijk aan het licht zijn gekomen, lijken het ergst in de centraal-aziatische republieken. Na decennia van tomeloze grondstofwinning, bodemuitputting en wanbeheer van de watervoorraden zit het gebied nu met watertekorten, geërodeerd land en vervuilde bodems. De inwoners zullen waarschijnlijk nog generaties lang ziek en ongezond zijn als gevolg van de milieurampen die zich hier voltrekken. In sommige dorpen van de regio Karakalpak in Uzbekistan ligt de gemiddelde levensduur van de bevolking tussen de 38 en 42 jaar. Tweederde van de bevolking lijdt aan ziekten, veroorzaakt door vergiftigde waterbronnen.
In 1988 bezocht en expeditie van 33 wetenschappers en schrijvers het Aralgebied. De kustplaats Aralsk (die niet meer aan het water lag) troffen zij aan als een nagenoeg levenloos stadje. Meer dan 15.000 vissers hadden de stad, die beroemd was om zijn markten met dagelijks verse vis, groente en fruit verlaten. Van de tienduizend overgebleven inwoners was de helft werkloos; velen waren ziek.
(Internationale Samenwerking, september 1992, pagina 24-28)
VS en Italië geven hulp aan Somalië
In Somalië worden 4,5 miljoen mensen door de hongerdood
bedreigd; meer dan een miljoen van de zeven miljoen inwoners is op de
vlucht.
(NRC, 15-08-1992)
Water
In Bulawayo, de grote stad in het zuiden van Zimbabwe, is het leidingwater op streng rantsoen. president Mugabe heeft gezworen dat de op een na grootste stad van Zimbabwe niet zal worden ontruimd, dat hij de inwoners water zal blijven sturen in tankwagens, wat er ook gebeurt. Maar hoelang kan hij dit volhouden?
(Volkskrant, 20-06-1992)
China gaat Jangtse en Gele Rivier temmen
Het waterbekken dat na de afdamming stroomopwaarts ontstaat, krijgt een lengte van zeshonderd kilometer. Zo’n dertigduizend hectare bouwland zal onder water verdwijnen, evenals veel dorpen en steden, wat de evacuatie van een miljoen mensen naar minder vruchtbare grond noodzakelijk maakt.
China heeft geen al te beste ervaringen met evacuaties. Sinds het eind van de jaren vijftig hebben tien miljoen mensen gedwongen moeten verhuizen om plaats te maken voor bekkens van waterkrachtcentrales. Dertig tot veertig procent van die mensen leeft, volgens een opgave van het ministerie voor watervoorziening, in armoede en heeft gebrek aan voedsel en kleding.
(Volkskrant, 09-05-1992)
Meer dan 1,2 miljoen mensen zullen-
als de dam in 2003 klaar is- verhuisd moeten zijn (Volkskrant,
24-10-1998)
Ecologische vluchtelingen
Het milieu verslechtert door ontbossing, overbegrazing en uitputting door landbouw. Ontbossing veroorzaakt weer overstromingen door erosie. En de bevolking vlucht voor het gevaar en de honger. Maar waar kunnen ze heen? Migratie is van alle tijden. Maar nu is er voor grote groepen mensen vaak alleen maar plaats in de sloppenwijken aan de rand van toch al overbevolkte steden.
(Mensenrechtenmagazine, april 1992, nummer 4, pagina 16)
Regulering migratie zal generaties vergen
Toespraak
Willy Brandt
- Gezien de regionaal onevenwichtige bevolkingsgroei, de ongelijke verdeling van grondstoffen en dus ook de ongelijke ontwikkelingskansen, kan er weinig twijfel over bestaan dat migratie in de toekomst een kritiek onderwerp van de internationale betrekkingen zal zijn. Door massale armoede, verwoesting van het milieu, en onderdrukking worden mensen op de vlucht gedreven. De hieruit resulterende crises zijn als het ware “voorgeprogrammeerd.”
- Wij hebben deskundig advies nodig bij het beantwoorden van de vraag welke quota- als aanvulling op de erkenning van de “klassieke” vluchtgronden ten grondslag moeten worden gelegd aan opneming: quota die worden bepaald door noodsituaties (in opgerekte zin), beroepsuitoefening of land van herkomst.
- We ontkomen door niets aan het besef dat de mensheid voor de grote taak staat om de economische, sociale, juridische en politieke verhoudingen zo te helpen veranderen, dat de oorzaken van massale uittocht- ook van gedwongen individuele vlucht- worden weggenomen. Ook weet men dat dit een taak is die generaties zal vergen, toch is het de moeite waard te beginnen met datgene wat nu mogelijk is.
(Volkskrant, 03-02-1992)
Ecological Refugees: The
Third Wave
First
there were political and economic refugees. Now people are fleeing ecological
disaster.
More people than ever are fleeing violence and escaping poverty. Yet along with the waves of
political and economic refugees, a third wave is swelling rapidly: ecological
refugees. Mainly from poorer countries but now showing up in wealthy ones
as well, they are escaping from a spreading global condition- the destruction
of habitat through extreme environmental degradation.
(Third World Guide 91/92, page 44)
Un congres pour la
forêt
Les
forêts disparaissent à un rythme inquietant, surtout en zone tropicale. Le
congrès forestier mondial qui s’est tenu à Paris a réuni près de trois mille
spécialistes: l’occasion pour eux de proposer de nouvelles solutions pour faire
face à ce phénomène planétaire. Le FAO estime à 1,7 milliard d’hectares la
superficie couverte par les forêts tropicales, le rythme moyen de déboisement
êtant de 17 millions d’hectares par an. Chaque minute, pas moins de 32 hectare
de forêts tropicale disparaissent.
(Jeune
Afrique, No 1607, 16-22 octobre 1991, page 46)
Miljoenen daklozen door overstromingen in Oost-China
In de oostchinese provincie Anhui zijn ongeveer zeventienduizend dorpen en meer dan vijf miljoen mensen omgeven door water. Volgens cijfers van de Chinese autoriteiten zijn als gevolg van de enorme overstromingen in deze zwaarst getroffen provincie circa 1,2 miljoen huizen verwoest. Dat betekent dat enkele miljoenen mensen dakloos zijn geworden.
(Volkskrant, 10-07-1991)
FAO wil boeren intensiever laten produceren
De intensieve teelt van cassave in het noordoosten van Thailand heeft voor de nodige erosieproblemen gezorgd. Het nieuwe bewind in Thailand wil ernst maken met de strijd tegen één van Thailands grootste milieuproblemen, de ontbossing. De ongebreidelde ontbossing van de afgelopen decennia heeft, zeker ook ten behoeve van nieuwe landbouwarealen, de droogte in diverse Thaise regio’ bevorderd. Als gevolg daarvan liepen de opbrengsten terug en zijn meer mensen naar de steden getrokken, vooral Bangkok. “Migrate is een reden te meer om tegen ontbossing te strijden. Enkele jaren geleden liepen de wereldmarktprijzen voor rijst en tapioca terug. Eigenlijk voor al onze gewassen, behalve voor rubber. Door die prijsval gaan boeren nu eerder naar de stad, waar meer zekerheid is”.
(Internationale Samenwerking, juni 1991, pagina 45)
Voor Tinbergen hebben VN meer dan ooit macht nodig
Nobelprijswinnaar ziet vier grote wereldvraagstukken
Volgens Tinbergen staat de mensheid voor de gigantische taak vier grote problemen tegelijkertijd op te lossen: 1. het veiligheidsvraagstuk [het behoud van de wereldvrede], 2. het bestendigen van ontwikkelingssamenwerking, 3. het tegengaan van milieuvervuiling en 4. het bereiken van een duurzame ontwikkeling.
(Volkskrant, 25-05-1991)
Réfugiés de l’environnement
L’élévation du
niveau des ocêans pourrait atteindre 2 mètres dès
l’an 2050. Ses implications seraient particulièrement graves pour régions
côtières surpeuplées, comme les deltas des grands fleuves d’Asie. Elle
conduirait au déplacement de dizaines de millions de personnes, qui
viendraient grossir le flo des millions de
<<réfugiés de l’environnement>> peuplant les bidonvilles du
tiers-monde.
(Le
monde diplomatique, mars 1991, page 26)
A safer world
An
effective and humanitarian approach to the refugee issue must focus on causes
as much as effects.
Sadako Ogata, Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de VN (UNHCR)
(Refugees, march 1991)
Weg uit onleefbaar land
Stroom van milieuvluchtelingen blijft aanzwellen
Steeds meer gebieden op aarde worden onbewoonbaar. Verwacht wordt dat de stroom ‘ milieu-vluchtelingen’ de komende decennia nog verder zal aanzwellen en een sterke druk op de rijke, westerse landen zal leggen.
Volgens de UNEP, het milieubureau van de VN, verkeren 4,5 miljard hectare (ruim eenderde van het vasteland op aarde) in een zekere staat van ‘verwoestijning’.
(Trouw, 09-02-1990)
Het verdronken land van 2050
Wetenschappers hebben de eilandengroep Maldiven aangewezen als het eerste toekomstige slachtoffer van het zogenaamde broeikaseffect. Geen enkel eiland van de Maldiven (totaal bijna tweehonderdduizend inwoners) steekt meer dan 2,5 meter boven de zeespiegel uit. Stormen en de gestage inwerking van de golfslag zullen ook bij een zeespiegelstijging van niet meer dan een meter al rampzalige gevolgen hebben. De bewoners van de Maldiven weten wat hen te wachten staat. President Maumoon Abdul Gayoom hield de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 1987 al voor dat het hogere zeewaterniveau ‘dit unieke paradijs’ in z’n geheel zal laten verdwijnen. Tal van eilanden zullen geheel van de wereldkaarten geschrapt dienen te worden; naast de Maldiven betreft dat ook eilandgroepen in de Pacific als Kiribati, Tuvalu en de Marshalls. Alle laag gelegen deltagebieden worden bedreigd, en vele daarvan behoren tot de dichtst bevolkte gebieden in de wereld: Bangladesh, de Indus-delta in Pakistan, de Nijl-delta in Egypte, de oostkust van China en alle andere rivierdelta’s in Azië. Uiteraard ontkomen ook de landen die beneden de zeespiegel liggen niet aan het wassende water: Nederland maar ook Guyana bijvoorbeeld en in de Verenigde Staten Louisiana, New Orleans en Massachusetts
(Onze Wereld, maart 1989 pagina 20-21)
Milieu-vluchtelingen, een nieuwe categorie hulpbehoevenden
Oorlog is niet hun vijand, maar het milieu. Er is op de wereld geleidelijk aan een nieuwe categorie hulpbehoevenden bijgekomen: meer dan 10 miljoen mensen zijn op de vlucht geslagen voor hun verziekte milieu. Het aantal milieu-vluchtelingen is de beste graadmeter van de veranderingen die zich in de fysische omstandigheden van de aarde voltrekken. “Over de hele wereld” zijn uitgestrekte gebieden ongeschikt voor menselijke bewoning geworden. Praktijken die de grond snel uitputten hebben het vermogen van het ecosysteem om leven in de hele Derde Wereld mogelijk te maken verminderd.
(Internationale Samenwerking, februari 1989 pagina 19)
Nieuw verschijnsel in de wereld: milieuvluchtelingen
In de volgende eeuw
vijftig miljoen mensen bedreigd door stijgende zeespiegel.
- Het zal geen verrassing zijn dat Afrika de meeste
milieuvluchtelingen telt. Alleen al in Burkina Faso lieten miljoenen vluchtelingen de door overbevolking
uitgeputte landbouwgronden voor wat ze waren en trokken naar de steden. Het
relatief welvarende Ivoorkust werd toevluchtsoord voor vele milieuvluchtelingen
uit voornamelijk Niger, Mali, Tsjaad, Burkina Faso en Mauritanië. Maar ook ten noorden van de Sahel rukken erosie en de woestijn
op.
- De stijging van het zeewater, het directe gevolg van de algehele temperatuurstijging op aarde, vormt volgens onderzoekers van het World Watch Institute de grootste bedreiging voor de wereldbevolking: vijftig miljoen mensen dreigen door het oprukkende water in de volgende eeuw van hun grond te worden verdreven.
- Voorlopig echter zetten erosie en oprukkende woestijnen de grootste stroom milieuvluchtelingen in beweging. Alleen al in het noorden van Ethiopië zijn de laatste jaren vier miljoen hectare vruchtbare grond in zand en stenen veranderd, waardoor naar schatting een miljoen mensen hun bron van inkomsten kwijtraakten en naar vluchtelingenkampen verdwenen.
(NRC,
26-11-1988)
>>>1987>>>
Brazil
Rio is but
one of ten Brazilian metropolises with more than a million inhabitants, the
result of massive urban migration over the past generation. (page 351)
In the past
half century the search for a decent wage and a better life has meant
immense migrations of people. They have fled the cycles of flood and drought in
the northeast for the coastal cities. (page 358)
The
peasants who worked the plantations of northeast Brazil gradually found
themselves captive to an exhausted land. In the past 40 years 3,5 million of them have fled. (page
360). SãoPaulo absorbed nearly two miliion migrants from the northeast alone. (page 364)
Those who
remain in the sertão, the interior, are mired in one of
the most poverty-stricken areas in the western Hemisphere. Half are illiterate;
most are malnourished. (page 358).
More than 500.000
people from the sertão have migrated into Fortaleza, most elbowing into flood-prone riverbed slums.
(page 360)
National Geographic,
March 1987
Ecological Displaced Persons
There is,
in all the world, not enough available untilled land
to fill the net increase of 50.000 stomachs every day. And if we tae care of
our ecological DP’s (ecological displaced persons), additioneel
space must be found for scores of millions now living.
(Road to
Survival, William Vogt, William Sloane Assocates inc, Nw York, 1948 (page 79)