Boekpassages over milieuvluchtlingen

Milieuvluchtelingen, environmental refugees, réfugiés environnementaux, umweltflüchtlinge, refugiados ambientales, refugiados ambientais, Экологические беженцы

 

Toelichting:

Hieronder staan passages over milieuvluchtelingen uit boeken.

Voor passages uit krantenknipsels zie knipselarchief. Voor een literatuurlijst zie literatuurlijst.

 

 

Nationale opofferingsgebieden in de Verenigde Staten

In een recent rapport van de National Academy of Sciences (NAS) staat dat tweederde van de overheidsterreinen die betrokken zijn bij de productie van kernwapens nooit zullen worden gezuiverd. Voor honderd van de 144 terreinen zal men langetermijnbeheer nodig hebben en vele zullen nog tienduizenden of honderdduizenden jaren gevaarlijk radioactief blijven. Deze gebieden zullen worden aangeduid – of worden al aangeduid – als ‘nationale opofferingsgebieden’. (pag 92)

 

Het Ministerie van Energiezaken heeft voor het eerst toegegeven dat vier ton plutonium op het testcentrum in Nevada in de grond is geloosd. Grote hoeveelheden splijtingsproducten werden ook geloosd en een deel hiervan beweegt zich nu in hoog tempo via watersystemen in de richting van bevolkte gebieden in de omgeving. (pag 93)

(Nieuw nucleair gevaar, Helen Caldicott, Lemniscaat, 2003)   

 

Mexico en Guatemala

In Chiapas zijn de voorgestelde (Mexico) zijn de voorgestelde dammen het meest controversieel, omdat ze grote gebieden onder water zetten en hele gemeenschappen uit hun huizen en van hun land verdrijven. Pickard: ‘De ervaring leert dat de voordelen niet bij die gemeenschappen terechtkomen, en dat huisvesting slecht geregeld wordt. Hierover weten we alleen dat het plan hel ambitieus is wat betreft het benutten van waterkracht in onder andere Chiapas. Dat betekent dat ze veel dammen willen bouwen. Maar er is nog geen concreet voorstel voor een dam.’ (pag 220)

 

Zelfs de majestueuze grensrivier tussen Guatemala en Mexico, de Usumacinta, komt in de plannen voor, hoewel zowel de Mexicaanse als de Guatemalteekse regering inmiddels ontkent er een dam aan te willen leggen. Als het plan zou worden uitgevoerd dat in de jaren tachtig en negentig is voorgesteld, dan zou een

gebied van driehonderd vierkante kilometer land onder water worden gezet, grotendeels beschermd regenwoud in Tabasco, Chiapas en Guatemala. Vijfentwintigduizend inwoners – voornamelijk Lacandón-indianen – zouden moeten verhuizen. Ondanks de officiële ontkenningen krijgt het CIEPAC uit tal van inhemse gemenschappen waar in het kader van het Plan Puebla-Panamá mogelijk dammen zouden moeten komen, berichten over ingenieurs die er het gebied in kaart brengen, ook van gemenschappen die aan de Usumacinta leven. (pag 220- 221)

 

De zogenaamde Biodiversiteitscorridor is officieel bedoeld om de biodiversiteit van Midden-Amerika te beschermen. Maar zij wordt gebruikt als legitimatie om de menselijke bewoning in gebieden met hoge biodiversiteit te doen verdwijnen, zodat bedrijven toegang hebben tot de genetische rijkdommen. In het natuurreservaat Montes Azules worden gemeenschappen ontruimd door de milieupolitie en het leger, mede gelegitimeerd door oproepen dartoe van de natuurorganisatie Conservation International en van de Lacandón-indianen. (pag 221)

(Casino Mexico, Bertram Zagema, Lemniscaat, 2003)

 

Verwoesting hele ecosystemen

Maar tot voor kort hebben alle partijen het milieu genegeerd. De steeds mondialer wordende economie is volledig afhankelijk van een goed beheer van de planeet aarde. En alles om ons heen wijst erop dat de ecologische gezondheid van de planeet in problemen verkeert. Ons industriële productiesysteem heeft de afgelopen twee eeuwen enorme hoeveelheden onvervangbare natuurlijke hulpbronnen verbruikt. Niet alleen verwoesten we in een alarmerend tempo hele ecosystemen en leefomgevingen, maar het is ook duidelijk dat we onze natuurlijke hulpbronnen ( het ‘natuurlijke’ kapitaal van de economie) uitputten en afval produceren in een tempo dat hoger is dan het vermogen van de natuur om zichzelf te vernieuwen en te genezen (pag 100)

(De feiten over globalisering, Wayne Ellwood, Lemniscaat, 2003)

 

Mondiale vrijhandel

Vandana Shiva, stichter en voorzitter van de Indiase Researchstichting voor wetenschap, technologie en ecologie, schrift dat de regels van de Wereldhandelsorganisatie ‘in de eerste plaats regels zijn van diefstal [zijn], gecamoufleerd met rekenkunde en legalisatie’ – de mondiale vrijhandel in voedsel en landbouw is ‘het grootste programma voor het kweken van vluchtelingen in de wereld’ (pag 54).

(Één wereld, ethiek in een tijd van globalisering, Peter Singer, Lemniscaat 2003)

 

Aralmeer

Het Aralmeer heeft tachtig procent van zijn volume verloren

en wat er overschiet, is tien keer zouter dan het was. De nabijgelegen moeraslanden zijn gekrompen met 85 procent. Bijna alle vissen en watervogels zijn gedecimeerd en de visserij is volledig ingestort. Zonder de matigende invloed van het meer zijn de temperaturen in het gebied extremer geworden. Het seizoen om voedsel te delen, is ingekort. Elk jaar neemt de wind veertig tot honderdvijftig miljoen ton giftig zoutmengsel op van de droge meerbedding en dumpt het op de omringende landbouwgronden. Miljoenen ‘ecologische vluchtelingen’ zijn het gebied ontvlucht. Zij die blijven, worden geconfronteerd met kankercijfers die een hoge vlucht nemen, wat gedeeltelijk het resultaat is van het zware gebruik van pesticiden.

(Blauw goud, Barlow&Clarke, Lemniscaat, 2003, pag 60)

 

Totaal aantal milieuvluchtelingen door stuwdammenbouw

Het menselijk leiden dat wordt veroorzaakt door grote damprojecten (gekoppeld, natuurlijk, aan de massale toename van irrigatieprojecten wereldwijd) is even ernstig als hun ecologische bijverschijnselen. Een geraamde zestig tot tachtig miljoen mensen, wereldwijd, zijn verdreven door de bouw van dammen in de laatste zes decennia. Deze legioenen van oustees oftewel ‘zij die verdreven zijn’, zoals ze worden genoemd in India, zijn cultureel, economisch en emotioneel geruďneerd door het verlies van hun gemeenschap, bestaansmiddelen en banden met hun voorouderlijke huizen.

(Blauw goud, Barlow&Clarke, Lemniscaat, 2003, pag 74)

 

Guatemala

In de vroege jaren 1980 dreigde een Europees consortium 3400 mensen te onteigenen om zo Guatemala’s Chixoydam te kunnen bouwen. Ondanks de overduidelijke aanwezigheid van duizenden bewoners beweerde de haalbaarheidsstudie van het consortium dat het land ‘bijna geen bevolking’ bevatte.

De Maya Achi van het dorp Rio Negro maakten bezwaar en vroegen een redelijke uitzettingsbetaling. Maar in plaats van dat ze betere compensatie kregen, verschenen Guatemalaanse soldaten bij drie afzonderlijke en weerzinwekkende gelegenheden en richtten een bloedbad aan onder de Maya-Achimannen, -vrouwen en –kinderen. (pag 76)

Een waarheidscommissie van de Verenigde Naties stelde nadien de wreedheden als volkerenmoord aan de kaak. De World Commission on Dams heeft opgeroepen tot schadeloosstelling en hulp om de veroorzaakte wantoestanden recht te zetten.

(Blauw goud, Barlow&Clarke, Lemniscaat, 2003, pag 211-212)

 

Ghana

Na de bevloeiing van de Akosomboam in Ghana in 1964 werden vierentachtigduizend mensen verdreven. Negentig procent van de kinderen die vlak bij het reservoir leefden, werd geteisterd door de ziekte [schistosomiasis].

(Blauw goud, Barlow&Clarke,Lemniscaat, 2003, pag.77)

 

Het Europees Parlement over klimaatverandering en milieuvluchtelingen

Punt i. (Overweegt) dat de op handen zijnde klimaatverandering wellicht gevolgen heeft voor tal van verschillende sectoren zoals ecosystemen, volksgezondheid, gezondheid van dieren, geografische spreiding van soorten, veranderingen in watervoorraden en voorwaarden voor land- en bosbouw, en dientengevolge aanleiding is tot het probleem van milieuvluchtelingen en instabiliteit in en groot aantal regio’s in de wereld, waardoor het buitenlandse veiligheidsbeleid van de Unie wordt beďnvloed, etc

(Notulen van 09/02/99, Resolutie over de resultaten van de vierde Conferentie van de partijen van het Kaderverdrag inzake klmatverandering (UNFCCC), die van 2 tot 13 november 1998 is gehouden in Buenos Aires.

 

Effecten van klimaatverandering op mens en natuur

§1.6. Effecten van klimaatverandering op mens en natuur

Infrastructuur: Populaties in laaggelegen kustgebieden staan bloot aan de risico’s van overstromingen en landverlies door kusterosie. Eilandstaten en landen met een slecht ontwikkelde kustverdediging staan bloot aan de grootste risico’s. Stormvloeden en overstromingen kunnen leiden tot grote veranderingen in migratiepatronen (milieuvluchtelingen).

(Rapport aan de NMP3 werkgroep van de VROM-Raad (versie 5), NMP3 Thema klimaat, Vakgroepen Natuur en Samenleving, Universiteit Utrecht, Utrecht, 10 maart 1998, paragraaf 1.6)

 

Thailand

In 1988 werd Thailand wakker geschud, toen de wijdverbreide ontbossing aardverschuivingen teweegbracht ten zuiden van Bangkok, waarbij honderden mensen om het leven kwamen. ‘Toen voor het eerst werden de pers en het publiek in Thailand milieubewust.’ De volkswoede leidde in 1989 tot een kapverbod, plus een belofte van de regering om de hoeveelheid bos uit te breiden tot 40% van het oppervlak van het land. Maar milieudeskundigen klaagden dat de regering met haar herbebossingsprogramma alleen maar in oude fouten verviel: het ging niet om echte herbebossing maar om reusachtige plantages, waar eucalyptusbomen zouden worden geplant en geoogst alsof het graan betrof. Voor die plantages moesten grote aantallen arme boeren het veld ruimen; het Khor Chor Kor bebossingsprogramma van 1991 bijvoorbeeld hield in dat 1,5 miljoen mensen naar elders moesten vertrekken. Begrijpelijk genoeg verzetten de boeren zich hiertegen, wat meer is dan van de meeste Thais in de steden kan worden gezegd.

(Blauwe planeet, rode hemel, Mark Hertsgaard, AMBO/ ICARUS, 1998, pag 100-101)

 

Als de kooldioxide-emissies blijven toenemen…

Als de kooldioxide-emissies van China tussen 1990 en 2025 toenemen zoals voorzien, zal die groei alleen al zorgen voor een mondiale emissietoename van zeventien procent. Zonder een radicale verandering in het beleid elders in de wereld zou een dergelijke toename de doodsteek betekenen voor alle pogingen om de IPPC-doelstelling te halen. Hierdoor zou de mondiale temperatuurstijging die al gaande is, zich versnellen en mogelijk en wereldwijde catastrofe veroorzaken. En China zou ook zelf hiervan geenszins gevrijwaard blijven. In een onderzoek van het Nationaal Bureau voor Milieubescherming van China, de Wereldbank en het Ontwikkelingsprogramma van de VerenigdeNaties werd vastgesteld dat een verdubbeling van de mondiale kooldioxideconcentraties voor China de volgende consequenties zou hebben: stormen en tyfoons zouden heviger en frequenter zijn: een groot deel van de Chinese kust, waaronder de economische centra Shanghai en de provincie Guangdong, zouden te maken krijgen met grootschalige overstromingen (een gebied ter grootte van Portugal zou onder water komen te staan en er zouden naar schatting 67 miljoen mensen geëvacueerd moeten worden); de agrarische productie zou het zwaarst getroffen worden, doordat toenemende droogte en bodemerosie zouden zorgen voor een lagere gemiddelde opbrengst van tarwe, rijst en katoen; ook de opbrengst van veeteelt en visserij zou achteruitgaan. Voor een land dat toch al moeite heft zijn inwoners te voeden, zouden dergelijke tegenvallers rampzalig kunnen zijn.

(Blauwe planeet, rode hemel, Mark Hertsgaard, AMBO/ ICARUS, 1998, pag 190-191)

 

Bodemerosie

Intussen verliest de wereld  per jaar vijfentwintig miljard ton teelaarde als bovenste bodemlaag. Diverse vormen van landaantasting beslaan vijftien miljoen km2, ongeveer dertig procent van het begroeide oppervlak van de aarde. ‘Bodemerosie is dan ook veruit het grootste gevaar voor het milieu, omdat 99 procent van het voedsel van de mensen afkomstig is van het land’, luidt het commentaar van David Pimentel, professor ecologie en agrarische wetenschappen aan de Cornell University. ‘Maar dit gevaar wordt vaak over het hoofd gezien, omdat het een langzaam voortschrijdend probleem is. Volgens Pimentel is het tempo van de bodemerosie in heel de wereld hoger dan ooit tevoren, ongeveer dertig keer hoger dan het tempo van herstel.

(Blauwe planeet, rode hemel, Mark Hertsgaard, AMBO/ ICARUS, 1998, pag 239)

 

Waterschaarste in Beijing

Water is zo schaars in Beijing dat de partijleiders hebben beraadslaagd of het wel de hoofdstad van het land kon blijven, vertelde Yu Yuefeng, een van de directeuren van het Comité voor Milieubeheer van het \Nationaal Volkscongres.

(Blauwe planeet, rode hemel, Mark Hertsgaard, AMBO/ ICARUS, 1998, pag 256)

 

Mozambique, Zimbabwe, China, Pakistan

Voor de Cabora Bassadam in Mozambique werden 25.000 mensen verplaatst, voor de Karibadam op de grens van Zambia en Zimbabwe 57.000. De Xiao Langdidam in de Huang He in China, waarvan de bouw net is gestart, zal 150.000 tot 200.000 mensen tot verhuizen dwingen. De Tarbeladam in de Indus in Pakistan leidde tot de onvrijwillige migratie van 300.000 plaatselijke bewoners.

(De keerzijde van de dam, Rijkert Knoppers/ Walter van Hulst, Novib/uitg. Jan van Arkel, 1995, pag 61)

 

Wereldwijd

In de laatste tien jaar moesten wereldwijd liefst vijftig miljoen mensen gedwongen verhuizen vanwege de bouw van grote stuwdammen, voor het grootste deel in ontwikkelingslanden. Dit stelt het rapport Resettlement and Development van de Wereldbank. Volgens de in april 1994 uitgegeven studie worden jaarlijks meer dan vier miljoen mensen van huis en haard verdreven door de aanleg van ongever 300 dammen.

(De keerzijde van de dam, Rijkert Knoppers/ Walter van Hulst, Novib/uitg. Jan van Arkel, 1995, pag 61)

 

Sri Lanka

Zo waarschuwde het Nederlandse ingenieursbureau Nedeco in 1979 de overheid van Sri Lanka ten aanzien van het grootschalige Mahweli-irrigatieproject: “Op basis van het scenario dat is aanvaard door de consultants moeten vijftigduizend families oftewel een kwart miljoen mensen worden ge[her]huisvest tussen 1980 en 1985.

(De keerzijde van de dam, Rijkert Knoppers/ Walter van Hulst, Novib/uitg. Jan van Arkel, 1995, pag 76)

 

 

Last updated: 12-01-2004